TOSHKENT SHAHAR ICHKI ISHLAR BOSH BOSHQARMASI

Qimmatga tushgan biznes reja

Tadbirkorlik harakatiga keng yo‘l ochib berildi-yu ko‘pchilik  tadbirkor bo‘lishga intildi. Yurtimizdagi mahsulotni chetga olib chiqib sotish,chetdan mahsulot olib kirish ham tadbirkorlikning bir turiga aylandi. Har kim o‘z bilganicha pul topmoqda, qonunga zid bo‘lmasa, buning  yomon tomoni yo‘q, albatta. Biroq Dilshod tanlagan yo‘l  qonunga, qonunni qo‘ya turing, oddiy odamiylikka ham to‘g‘ri kelmaydi.Voqea 2022 yilning may oyida sodir bo‘ldi. Dilshod Abduhakim ismli  yigit bilan tanishib qoldi.  O‘zini  Xalqaro Islom biznesi agentligining O‘zbekistondagi vakolatxonasi xodimi deb aldab tanishtirdi. O‘zbekistonda biznes loyihalari bilan 2019 yildan beri shug‘ullanib kelayotganini, bir necha biznes loyihalari borligini, istasa hamkorlikda ishlashini taklif qildi. Rasmiy muomala tili, o‘zini tutishi, benuqson kiyinishi, nutqining ravon va chiroyligi Abduhakimda unga nisbatan hurmat va ishonch uyg‘otdi. O‘z o‘rnida “qahramonimiz” biznes loyihasining mohiyati haqida ishbilarmonlarga xos ravishda tushuncha berishi bu sohani “suvdek ichib” yuborganidan darak berardi. Yurtimizning oltinga teng mahsulotlariga jahonda talab kuchliligi haqida gapirarkan, qishloq xo‘jaligi va to‘qimachilik mahsulotlarini Qozog‘iston orqali Rossiya bozorlariga yetkazish bilan shug‘ullanishini qistirib o‘tdi. Agar Abduhakimga maʼqul kelgan bo‘lsa,  faloncha pul tiksa, faloncha foyda ko‘rishini chiroyli qilib hisoblab berdi. Abduhakim tushundiki, qancha ko‘p pul tiksa, shuncha ko‘p foyda olarkan. Dilshod aytgan summalarni eshitgan Abduhakim hushidan ayrilayozdi. So‘z millionlar emas, milliardlar haqida ketayotgandi. Abduhakimga katta pulning tagida katta yolg‘on yashiringani, katta xavf borligi haqida o‘ylashga eshitgan raqamlari imkon bermasdi. O‘ylamay-netmay sherikchilikka tayyor ekanligini bildirdi.  Pullari bir necha emas, minglab baravar ko‘payib qaytishiga ishongan Abduhakim tavakkal qilib, “ishbilarmon” aytganidek 100.000 (yuz ming) AQSH dollarini biznesga tikdi.– Keyingi voqealar firibgarlik jinoyatining umumiy ssenariysi bo‘yicha, yaʼni  “bugun kel, erta kel, kutib turing, ana bo‘ladi, mana bo‘ladi” degan vaʼdalar, so‘ngra, telefon qo‘ng‘iroqlariga javob bermaslik, manzilidan topa olmaslik kabilar bilan jabrdiydaning axiri chuv tushganini anglab yetmagunicha davom etadi. Tomoshaning yakuni bitta –ichki ishlar idoralariga yordam so‘rab murojaat qilish bilan  tugaydi, – deydi Yakkasaroy tumani IIO FMB huzuridagi Tergov bo‘limi tergovchisi, katta leytenant E.Ziyabekov.Tergov jarayonida Dilshod Abduhakimga yetkazgan moddiy  zararni to‘laligicha qopladi. Jabrdiyda ham o‘zining soddaligi, ishonuvchanligidan  bunday xatti-harakatlarga yo‘l qo‘yganini tan olib,  Dilshodning besh farzandning otasi ekanligi, voyaga yetmaganlarning taqdirini o‘ylab, Dilshodga yengilroq jazo berilishini so‘radi. Albatta, sud hakami buni inobatga oldi va Jinoyat ishlari bo‘yicha Yakkasaroy tumani sudi tomonidan Dilshod O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasi bilan aybdor deb topilib, bazaviy hisoblash miqdorining 200,5 baravari miqdorida, yaʼni 54.135.000 (ellik to‘rt million bir yuz o‘ttiz besh ming) so‘m jarima jazosini tayinladi.

14 Iyul 2024 Yil

153

To‘g‘ri qolib, egriga  murojaat oqibati

Retsidivist deb topilganiga qaramay, Qurbonboy  eski hunarini tashlamadi.  Ilgari  bir necha marta  firibgarlik jinoyati uchun sudlangan “qahramonimiz”ni eski “hunarining xumori” tutdimi, yana jinoyatga qo‘l urdi. Qamoqdan chiqib, Yakkasaroy tumanida joylashgan  savdo majmualaridan birining avtoturargohida  avtomashinalarning kirish-chiqishini tartibga solishdek oson va javobgarligi yo‘q ishga kirdi. Haydovchilar  bu xizmati uchun  uni quruq qo‘yishmaydi, ko‘ngildan chiqarib. ataganini tashlab ketishadi. Qurbonboyning qo‘li pul ko‘rdi, ammo u  puli juda ko‘p bo‘lishini xohlardi.Farzandlarini majmuaga kiritib, to‘xtash joyida  kutib turgan Sunnatilla  Qurbonboy bilan suhbatlashib qoldi.  Gap orasida  piyoda yurish  joniga tekkanini ozgina pul to‘plagani, ammo u  mashina sotib olish uchun kamlik qilayotganini aytdi.– Qanchalarni ko‘zlayapsiz, – asta qarmoq tashladi Qurbonboy.– Arang  to‘rt ming dollar yig‘dim. Tezda olmasam, ro‘zg‘orga kirib ketishidan xavotirdaman. Har kun xotinim bilan urishib, tishimning kovagida asrab  kelyapman,– hasrat qildi Sunatilla.– Agar ishonsangiz tanishim SPARK sotayotgandi. Istasangiz  to‘rt mingga ko‘ndirib beraman.Sunnatilla ertasigayoq aytilgan  to‘rt ming AQSH dollarini olib kelib Qurbonboyga tutqazdi.  Shu-shu uni  kunduzi chiroq yoqib qidirsa-da topa olmadi.   Ishonuvchanligi pand bergan Sunnatilla  Yakkasaroy tumani IIO FMBga murojaat qildi. Tergovda  Qurbonboy olgan pullarni allaqachon o‘z ehtiyojlariga ishlatib yuborganligi maʼlum bo‘ldi.– Hozirgi kunda avtomashina olish imkoniyatlari keng. Agar yetarli mablag‘ yetmasa, banklar  orqali kredit rasmiylashtirib xarid qilish eng ishonchlisidir. Biroq  fuqarolar yaratilgan qulayliklarga qaramay, hamon firibgarlarning tuzog‘iga tushib qolishmoqda, – deydi Yakkasaroy tumani IIO FMB huzuridagi Tergov bo‘limi tergovchisi, kapitan A.Bafoyev. – Avtosalonlarda to‘lovlar haqida batafsil maʼlumotlarga ega bo‘lish mumkin. Sunnatilla  qonuniy yo‘l tutganida, allaqachon avtomashina egasi bo‘lishi mumkin edi.Jinoyat ishlari bo‘yicha Yakkasaroy tumani sudi  ushbu jinoyat ishini ko‘rib chiqib, Qurbonboyni O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasi (“Firibgarlik”) bilan aybli deb topdi. Jinoyatchi tomonidan jabrlanuvchiga yetkazilgan moddiy zarar qoplanganligi sababli, Qurbonboyga bazaviy hisoblash miqdorining 330 baravari miqdorida jarima jazosi va ish haqining 10 foiz miqdorini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda,  bir yilu  besh oyga axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlandi.

14 Iyul 2024 Yil

170

Tanishining tanishiga ishonib

Baʼzilarga hayron qolasan. O‘ylamay-netmay qonunni buzishadi, keyin  qonunga zid xatti-harakatini noqonuniy yo‘llar bilan “qonuniylashtirmoqchi” bo‘lishadi. Aslida bir ishga qo‘l urishdan avval uning qanchalik to‘g‘ri, qonuniy ekanligini bilish kerak emasmi?! Shavkat ham e yo‘q, be yo‘q 22 tonna yog‘ mahsulotlarini Respublikamizga olib kirishni maqsad qildi. Biroq Toshkent tumani hududidagi bojxona postida tegishli hujjatlari bo‘lmagan mahsulot to‘xtatildi. U zir yugurib mahsulotini qonuniylashtirish harakatiga tushdi. Shunday do‘ppisi tor kelgan, moli bilan qo‘shilib, puli ham kuyib ketay deb turgan tig‘iz paytda yaqin tanishi Murodxo‘jani uchratib qoldi. Bu 2022 yilning oktyabr oyi edi.– Shoshilib qayoqqa ketyapsan? – so‘radi Murodxo‘ja Shavkatdan. – O‘n besh kun bo‘ldiki, molimni chegaradan o‘tkaza olmayapman, – nolidi Shavkat.Gap-gapga ulanib, Murodxo‘ja bitmaydigan ish yo‘qligini, agar harajatdan qochmasa, buning imkoni borligini aytdi. Bojxonada tanishi ishlashini, istasa yordam berishini taʼkidladi. Bir hafta ichida muammosi hal bo‘lishidan xursand bo‘lgan Shavkat o‘sha kuniyoq kechga borib 2.400 AQSH dollarini “najotkoriga” tutqazdi.Ikki kun o‘tib 37.700.000 so‘m, jami 6.000 AQSH dollarini Murodxo‘jaga berib mahsulotlarini olish kunini kuta boshladi. Lekin Murodxo‘ja suvga tushgan toshdek daraksiz ketdi. Shavkat tanishidan bunday munosabatni kutmagani bois, hadeganda ichki ishlarga murojaat qilishga shoshilmadi. Ammo uning ilgari ham kimlarnidir aldab, pullarga chuv tushirgani haqida xabar topgach, tuman ichki ishlariga murojaat qildi. – O‘ttiz yoshdan oshgan, oliy maʼlumotli, oilali, ilgari bir necha marotaba sudlangan Murodxo‘janing o‘z tanishini chuv tushirishi mo‘may pul topish dardida hech kimni, hatto yaqin  tanishini ham ayamasligi, uning zalolat botqog‘iga botganidan darak beradi, – deydi Yakkasaroy tumani IIO FMB huzuridagi Tergov bo‘limi tergovchisi, katta leytenant E.Ziyabekov. – Odamning olasi ichida deganlaridek, Shavkat ham tanishining sirtiga qarab baho berib, aldashi mumkinligi haqida o‘ylamagan ham. Aslida sodda odamlar boshqalarni ham shunday deb o‘ylashadi.  Jinoyat ishlari bo‘yicha Yakkasaroy tumani sudi tomonidan Murodxo‘ja O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasi (“Firibgarlik”) bilan aybli deb topildi. U tomonidan yetkazilgan moddiy zarar qoplanganligi inobatga olinib, ish haqining 20 foizini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda, 2 yilu 6 oyga axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlandi.

14 Iyul 2024 Yil

197

Interaktiv xizmatlar

Text to speech